Nagenoeg elke dag werd de Britse provincie toen opgeschrikt door politieke moorden. Een protestant doodgeschoten in de straten van Belfast? Of in zijn bed, door een bende die in het holst van de nacht zijn slaapkamer was binnengestormd? Je kon er donder op zeggen dat er enkele dagen later een wraakactie zou volgen van protestantse zijde.

Marie Drum, een vooraanstaande Republikein, werd zelfs standrechtelijk geëxecuteerd in haar ziekenhuisbed, terwijl ze herstelde van een oogoperatie. Protestantse paramilitairen waren doodgemoedereerd het ziekenhuis binnengewandeld, hadden witte jassen aangetrokken en pompten haar lichaam vol met lood. Even doodgemoedereerd waren ze weer naar buiten gestapt.

Zijn die Noord-Ieren nu zo achterlijk dat ze een religieuze oorlog voeren die wij al meer dan 300 jaar geleden achter ons hebben gelaten? Katholiek tegen protestant? Kan het nog dwazer? Nee, natuurlijk voeren de Noord-Ieren geen godsdienstoorlog, het probleem ligt veel dieper dan dat.

De religieuze kloof in Noord-Ierland is vooral een sociale kloof. En een kloof van culturen. De voorbije 800 jaar zijn, in het zog van de Engelse kolonisten, veel Schotse emigranten naar Ierland getrokken. De meesten van hen waren presbyterianen. De autochtone bevolking was voor het grootste deel katholiek. En daar begonnen de problemen al: de protestanten kregen meteen al de beste grond, de beste banen.

Laten we nu een sprong vooruit maken in de geschiedenis: jaren 60. Ondertussen was Ierland onafhankelijk geworden, behalve dat ene stukje in het noorden, waar de protestanten de meerderheid hadden, en waar ze ook de politieke lakens uitdeelden. Katholieken hadden nauwelijks rechten, ze hadden de meest tochtige en vochtige huizen, ze hadden de slechtst betaalde banen. Of meestal zelfs geen banen.

De jaren 60 zouden de jaren 60 niet zijn als daar geen reactie op kwam.

De katholieken organiseerden grootschalige marsen voor gelijke burgerrechten, en toen de politie daar hardhandig op reageerde, schoot het IRA, het Iers Republikeins Leger, in actie. Dat terroriseerde de veiligheidstroepen en de protestantse gemeenschap met bomaanslagen.

3.600 slachtoffers vielen er, van 1968 tot 1998. Ook protestantse paramilitaire organisaties waren ondertussen in gang geschoten, vaak met gruwelijke en willekeurige moordpartijen en bomaanslagen. 30 jaar lang stonden beide bevolkingsgroepen elkaar naar het leven.

Tot in 1998. Een vredesinitiatief van de toenmalige Britse premier Tony Blair resulteerde in een akkoord: het Goede-Vrijdagvredesakkoord. Katholieken en protestanten deden iets ongehoords: samen een regering vormen.

Het IRA was zelfs een van de grote voortrekkers van dat akkoord en leverde zelfs ministers in de regering. Martin McGuinness bijvoorbeeld, een vroegere commandant van het IRA, werd viceminister-president.

Maar een handvol extremisten bleven zich verzetten tegen dat akkoord: het Real IRA en het Continuity IRA, die de nieuwe golf van geweld al hebben opgeëist.