Vandecasteele debuteert met scherpe verhalen

© Arbeiderspers

do 23/04/2009 - 10:07 Joost Vandecasteele (°1979) is theatermaker en schrijver van verhalen. Bij De Arbeiderspers is een eerste bundel verschenen: "Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij". In 2007 werd een verhaal van hem bekroond als "Beste Nederlandse kortverhaal". Wie even op het net zoekt, vindt filmpjes waarin Joost Vandecasteele zijn talenten van stand-upcomedian tentoonspreidt. Dat mag de lezer van deze bizarre en "snelle" verhalen niet verbazen.

De verteller van “Godverdomse dagen op een godverdomse bol” (Dimitri Verhulst) leek al op een stand-upcomedian die illusieloos maar energiek de eindeloze tredmolen van de geschiedenis oproept en aanklaagt.
© Arbeiderspers
De zenuwachtige stem van wat in rustiger tijden nog een conférencier heette, leent zich goed tot een brutale spraakwaterval die tussen cynisme en gevoeligheid laveert. Een comedian mag nooit stilvallen, moet met zijn vondsten verrassen en scoren, moet cumulatief provoceren.

Tot hij eindelijk uitgeput, op “het beste moment van de dag” mag zwijgen, liefst liggend naast zijn lief. “Wanneer ik niks doordachts of belangwekkends moet zeggen. Alleen wat fluisteren zonder haar echt wakker te maken.”

Verhalen uit nachtbars en winkelcentra

In zijn eerste verhalenbundel geeft Joost Vandecasteele stem aan een overspannen associërende jongeman op zoek naar de verrassende zin en naar een zuiverend cynisme dat verloren zekerheden moet opruimen.
© Arbeiderspers
“Dit is het verhaal van een volledige generatie. Niet deze generatie, maar de volgende. Niet nu, maar iets later in het nieuwe verse decennium.” Een opvallend en grootsprakerig citaat, want meestal is er weinig tijd voor rustige beschouwing, zit de verteller opgesloten in een wereld waarop hij, ondanks de afstandelijkheid, weinig vat heeft.

“Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij” bestaat uit een reeks afzonderlijke verhalen, maar de doelloze jongeman die carrière maakt in een "callcenter", keert vaak terug. Net als Brulletje (prachtige naam), zijn lief dat hem bevredigende seks schenkt en ook nog een vage maar niet te formuleren genegenheid ontlokt. Zij leeft in de wereld van toneelstudenten die op een doorbraak in een sitcom rekenen.

“Voor het eerst in de geschiedenis was de wereld bevolkt en geregeerd door libertijnse liberalen” bedenkt hij. Terugkerende plekken zijn hoerententen en nachtbars, de consumentenhel CityBis waar wonen en winkelen in elkaar overlopen, en wooncompounds voor rijkelui die zich veilig en afgezonderd aan hun banaalste en gekste fantasieën kunnen overleveren. “Tot de realiteit zelf er genoeg van heeft en ingrijpt. Tot de realiteit zichzelf niet meer ziet zitten en alles een halt toeroept.”

Vandecasteele bezit Kamagurkeske verbeelding

De schaduw van dit stuurloos hedonisme krijgt in één verhaal de gedaante van een wrekend Zwerversleger. Maar het grondgevoel van deze verhalen waar vuilbekkende branie en geestigheid nooit van angst te scheiden zijn, is claustrofobisch.
© Arbeiderspers
CityBis is een consumentengevangenis. Er is een nachtmerrie waarin de verteller beseft voor altijd door een andere man gedroomd te worden, en het slotverhaal speelt zich af in een gigantisch doolhof van een flatgebouw dat zich als het ware los van enige architecturale bedoelingen in de hoogte ‘voortplant”. Ook hier is geen ontsnappen mogelijk.

Joost Vandecasteele bezit een merkwaardige Kamagurkeske verbeelding en formuleert scherp en geestig. Zijn probleem schuilt eerder in een te veel dan een te weinig. De scherpte is soms weg, de verbeelding gaat af en toe met de verteller op de loop, de schrijver lijkt hier en daar zichzelf en zijn publiek nog uit te testen. Maar dat hoort nu eenmaal bij een debuut. Afwachten wat deze Joost Vandecasteele nog meer in zijn mars heeft.

Johan De Haes

Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij

Joost Vandecasteele
Uitgeverij De Arbeiderspers

Lees hier de blog van Johan De Haes