Filip Dewinter (foto) schreef een boek. Dat past helemaal in de verdedigingslijn die de partij al een tijdje opzet. Vlaams Belang keert terug naar oude symbolen (bokshandschoenen) en het traditionele thema (xenofobie ).

Vlaams Belang is bang. Bang voor de nederlaag. Dat verklaart ook de interne ruzies. Het is zeer de vraag of die terugkeer naar eens succesrijke instrumenten het vandaag nog zal doen. Wellicht niet.

Het bleek eerder al in een van de beste interviews van 2009: in een gesprek met Joël De Ceulaer in Knack (21 januari) werd duidelijk dat Filip Dewinter in moeilijkheden komt met zijn eigen redeneringen. Dat bleek gisteren ook in Terzake. Dewinter is niet tegen moslims, alleen tegen zij die zich niet aanpassen.

Dat laatste moet blijken uit het aanhangen van de islam, een nogal constituerend kenmerk van moslims. De islam is niet geschikt voor de Westerse waarden en cultuur. Is hij dan toch tegen alle islam-gelovigen? Neen, hij is een groot verdediger van liberale vrijheden, zoals de godsdienstvrijheid. Moslims mogen dus hun godsdienst beleven, zelfs hier, maar niet de radicale, politieke islamversie.

Wat is het verschil tussen een brave, gelovige moslim die op vrijdag naar de moskee trekt en een aanhanger van de politieke, radicale islam? Dat werd, ondanks herhaald verzoek van Annelies Beck, niet meteen duidelijk.

Toen vernauwde hij zijn blik tot zij die de "islam-zuil" bevolkten. Blijkbaar is het probleem dus beperkt tot een bijzonder kleine minderheid? Neen, want dé vreemdelingen pakken Vlaamse jobs af. Radicale moslims of niet, hij blijft tegen alle vreemdelingen. Maar ze moeten wel niet allemaal terug naar waar ze nooit vandaan kwamen. Enfin, niet meer te volgen dus.

Filip Dewinter pleit voor een "blank Europa". Dat onversneden racistisch idee herhaalt hij niet meer. Wegens te radicaal. Hij zei gisteren ook niet meer dat elke vrouw met een hoofddoek een terugkeercontract ondertekent. Dewinter is voorzichtiger, genuanceerder, maar dus ook niet meer zo duidelijk. Hij struikelt over zijn slogans.

Er zijn en blijven ongetwijfeld nog veel problemen en uitdagingen met de "multiculturele" samenleving. Maar dat staat niet meer bovenaan de politieke agenda en publieksagenda. Dat is de tweede reden waarom Vlaams Belang minder kan scoren met dit thema. Het is, ondanks hun verwoede pogingen om het hoger op de agenda te duwen, voor heel veel kiezers niet de prioritaire discussie. Daar sta je dan met je issue ownership.

Vlaams Belang heeft bij de vorige Vlaamse verkiezingen van 2004 een onnatuurlijk hoge score neergezet. Er was de veroordeling wegens racisme door het Gentse hof van beroep, er was de agendasetting van het migrantenthema door de goedkeuring van het migrantenstemrecht, er was geen concurrentie van een andere "anti-systeem" partij. Die is er vandaag wel: de fatsoenlijke, niet aangebrande, en niet door het cordon sanitaire uitgesloten LDD.

Er zit voor Vlaams Belang dus niet veel anders op dan zakken. De terugkeer naar oude technieken zal alleen al daarom straks een mislukking blijken. Meer dan schadebeperking zit er wellicht niet in.

Bovendien heeft Vlaams Belang ook enorme kansen laten liggen. Het is verwonderlijk dat die partij niet meer haalt uit het lamentabele politieke schouwspel van het voorbije anderhalf jaar. Vlaams Belang had drie peilers waarmee de partij haar succes kon uitbouwen: de xenofobie, het Vlaams separatisme en de anti-politiek. Het eerste is versleten, het tweede is de partij helemaal verloren aan N-VA, maar ook aan CD&V, het derde heeft de partij ook verspeeld, wellicht aan LDD.

Nochtans zit er in die derde peiler heel wat groeipotentieel. Kris Peeters krijgt naar eigen zeggen te weinig informatie van de federale diplomatie. Een goede verstaander mag daaruit begrijpen dat de federale diplomatie hem hindert in het redden van Vlaamse jobs. Dat is in deze tijden een zware beschuldiging. Ach, dat Peeters zijn frustraties op een ander uitwerkt, aldus de verdediging van Karel De Gucht. "Jawadedadde" zou VJ Tony van de Willy’s en Marjetten roepen.

Tijdens de mondelinge vragen in de Kamer op donderdag 18 februari ondervroeg CD&V meerderheidslid Mia De Schampelaere federaal minister Milquet over haar uitspraak in een Vlaamse krant dat ze geen geld meer wou pompen in de (Vlaamse) automobielsector. Ze had dat eerder uit de staal-, steenkool en textielcrisis geleerd. Geen wonder dat een parlementslid uit de Opelkieskring om verduidelijking vroeg. Die gaf Milquet ook. In een Milquetiaanse uitleg trok ze haar woorden terug. Incident gesloten? Neen. In haar repliek zei meerderheidslid De Schampelaere dat ze "diep ontgoocheld" was in haar minister. If looks could kill was De Schampelaere verschroeid. "Miauwkes die vrouwkes", zou VJ Tony roepen.

Enkele van de velen voorbeelden. Het gevoel van onbehagen over de politiek is groot, heel groot. En toch spreken we niet meer over "de kloof tussen burger en politiek", zoals we dat na de verkiezingen van 1991 deden. Misschien is die kloof vandaag wel even groot, of groter. Maar niet Vlaams Blok/Belang profiteert ervan.

Misschien wordt die kloof ook daarom in de Wetstraat als minder erg aangevoeld. Het succes van Vlaams Belang was een schande voor Vlaanderen. Dat van LDD is normaler. Dat de kloof vandaag niet langer kloof genoemd wordt is nog een indicatie dat er anderen zijn die van die spreidstand zullen profiteren.

VJ Tony twijfelt aan zijn identiteit. Vlaams Belang mag dat ook doen.