“Oef! Geen politiek gekrakeel, geen betogingen, geen overstromingen, een vlotte organisatie van het tornooi. Valt mee, toch?” Bel ik met vrienden en familieleden in Polen, dan is de opluchting aan de andere kant van de lijn hoorbaar: de klus is geklaard, het EK verliep puik. De finale, zondag, vindt plaats in buurland en co-organisator Oekraïne. Voor Polen zit het erop met de halve finale Duitsland-Italië in Warschau: de laatste match van dit EK op Poolse bodem.

En oké, hoe ging het, dat tornooi, voor Polen? Sportief: zoals te verwachten en te voorzien was. Met een gelijkspel tegen Grieken en Russen en een nederlaag tegen de Tsjechen hield het voor de Poolse reprezentacja al op na de eerste ronde. Maar spelers als Lewandowski en Blaszczykowski hebben hun talent aan de wereld getoond.

De ordehandhaving? Top. Enkel bij de geladen match Polen-Rusland waren er relletjes die naam waardig. Voordien had de politiek bijzonder correcte BBC-reportage "Stadions of hate" nochtans een schokgolf van paniek veroorzaakt. De kijker zag daarin Poolse hooligans doen wat alle hooligans doen: vechten en domme praat verkopen. Zou je in pakweg Rusland, Italië of Turkije niet een gelijksoortige reportage kunnen maken? Het is een retorische vraag.

Grote infrastructuurwerken zijn in versneld tempo voor het EK uitgevoerd. Vernieuwde luchthavens van steden als Gdansk en Wroclaw blinken van chroom en marmer. Warschau krijgt -eindelijk- zijn tweede metrolijn. Zowel in het noorden (via Poznan naar Warschau) als het zuiden (via Wroclaw naar Krakow) van Polen liggen nagelnieuwe, biljartgladde autowegen. Ondergetekende rekent nu al uit dat de tocht naar de familie in Kielce deze zomer dankzij de nieuwe wegen met minstens vijf uur wordt ingekort. Toerist, doe er uw voordeel mee!

Hoe anders is het Polen van vandaag in vergelijking met het land van amper tien of vijf jaar geleden. Tien jaar geleden: in kaki gehulde grenswachters controleren je paspoort waarna je Polen binnenhobbelt op een verlaten tweevaksbaan waarlangs zwijgzame mensen zelfgeplukte paddenstoelen verkopen en straathoertjes uit heel Oost-Europa naar vrachtwagenchauffeurs lonken. Vijf jaar geleden: traagzaam vorderen de werken aan de autowegen waarvan je het tracé vermoedt aan de horizon. Zolang die niet klaar zijn, gehoorzaam je de officieuze Poolse wegcode: je wijkt zo fel naar rechts uit dat de achterligger je kan inhalen ook al dendert er uit tegenovergestelde richting een vrachtwagen op je af.

Ik heb het natuurlijk al gedaan, als reporter: verhalen gemaakt over het, naar Westerse smaak, authentieke, pittoreske Polen. Verhalen over de positie van de kerk en de verering van de Poolse paus Johannes Paulus II. Of verhalen over de nationalistische aanhangers van de partij Recht en Rechtvaardigheid van Kaczynski. En verhalen over de arbeidsmigratie vanuit het arme zuidoosten van Polen, het platteland waar het langzame leven bestaat uit voorwereldse elementen als houten huizen, onverharde wegen en oorverdovende stilte.

Doe de test: vertel zulke verhalen aan om het even welke Poolse intellectueel of diplomaat. Gegarandeerd dat die je fronsend aankijkt en vraagt, neen: sméékt, om ook het nieuwe, moderne Polen niet te vergeten. Met de jonge cultuurmakers, de opgeschoonde stadscentra, de pro-Europese opiniepeilingen, de economische groei: “Zie Polen alsjeblief als een normaal land”, besluit je gesprekspartner dan steevast. Polen is de jongen van de klas die zijn excentriciteit wegmoffelt in al zijn enthousiasme om als een gewone kerel te worden aanvaard. Als u van het EK dàt beeld onthoudt, van een “normaal land”, dan zal Polen het tornooi opgetogen afsluiten. Nu alleen nog leren om matchen te winnen.

Marc Peirs