Het mysterie van "L'enfer" ontsluierd?

ABC

wo 10/03/2010 - 08:26 Wie de filmografie van de Franse scenarist-regisseur Henri-Georges Clouzot (1907-1977) overloopt in een Engelstalig naslagwerk of op een Amerikaanse website, kan bij bepaalde titels makkelijk in de war raken. Was hij werkelijk de regisseur van "The wages of fear?" En moet de titel van "Diabolique" eigenlijk niet in het meervoud geschreven worden?

De reden voor die twijfel is eenvoudig. Een aantal films van Clouzot hebben later een Amerikaanse remake gekregen. Zo werd zijn misdaaddrama "Le corbeau" uit 1943 (over een Frans dorpje waar een anonieme briefschrijver voor een sfeer van achterdocht en angst zorgt) door regisseur Otto Preminger in 1951 opnieuw verfilmd tot "The 13th letter".

Inferno

In 1953 regisseerde Clouzot de actiethriller "Le salaire de la peur", met o.a. Yves Montand en Charles Vanel, en die film kreeg in 1958 een eerste Amerikaanse remake als "Violent road", geregisseerd door Howard W. Koch, en werd in 1977 nog eens verfilmd door William Friedkin als "The wages of fear" (die hier en daar ook uitgebracht werd als "Sorcerer"), met een voor die tijd opmerkelijke elektronische score van Tangerine Dream.

In 1955 draaide Clouzot de misdaadthriller "Les diaboliques", gebaseerd op de roman "Celle qui n'était plus" van Pierre Boileau & Thomas Narcejac, met Simone Signoret, mevrouw Véra Clouzot en Paul Meurisse in de hoofdrollen. In 1996 regisseerde Jeremiah Chechik de Amerikaanse remake "Diabolique", met Sharon Stone, Isabelle Adjani en Chazz Palminteri in de voornaamste rollen.

De mythische status van "L'enfer"

In de filmografie van Henri-Georges Clouzot, ook wel eens "de Franse Hitchcock" genoemd, staat ook de titel "L’enfer" (of "Inferno") genoteerd, maar die film heeft nooit een remake gekregen.

ABC

Ook hier is de verklaring erg eenvoudig: die film uit 1964 werd namelijk nooit afgewerkt! Toch heeft "L’enfer" door de jaren heen een bijna mythische status gekregen. Er zijn dan ook weinig filmencyclopedieën waarin die titel niet vermeld wordt.

In de fascinerende documentaire "Inferno/L’enfer de Henri-Georges Clouzot" van het duo Serge Blomberg en Ruxandra Medrea wordt op een bijna hallucinante manier duidelijk gemaakt waar die legendarische reputatie vandaan komt. En dat ze ook wel verdiend was. Dat konden ze onder meer doen omdat zij van weduwe Inès Clouzot, na lang aandringen, eindelijk de toestemming hadden gekregen om de 185 filmblikken, met daarin zo’n 15 uur opnames die dus bijna een halve eeuw onzichtbaar waren gebleven, te onderzoeken en te bekijken.

Kunstenaar loopt verloren in ambities

In "L’enfer", waarvoor Clouzot zelf het scenario schreef, zou het verhaal verteld worden van een man (rol van Serge Reggiani), die zijn jongere en beeldschone vrouw (rol van Romy Schneider) van ontrouw verdenkt en daarbij aan een werkelijk obsessionele vorm van jaloezie begint te lijden.

ABC

De filmmaker, die op dat moment zelf net hertrouwd was met een jongere vrouw, wou niet zomaar een jaloersheidsdrama verfillmen. Hij wilde de toeschouwer als het ware op een zintuiglijke manier onderdompelen in wat het mannelijke hoofdpersonage allemaal doormaakte. En daarom experimenteerde hij op een bijna maniakale manier met allerlei visuele en audiovisuele technieken, die voor die vroege jaren 60 best baanbrekend mochten genoemd worden.

Die voorbereiding duurde maandenlang en kostte enorm veel geld. Maar dat was geen probleem, want Clouzot kon op dat moment rekenen op forse financiële steun vanuit Hollywood, waar men - zie de remakes waarvan hierboven sprake - duidelijk veel vertrouwen had in de Franse filmmaker.

Begin 1964 gingen de opnames eindelijk van start, maar na drie weken werd de draaiperiode afgebroken. En nooit meer heropgestart. In de documentaire - waarin zowel gefilmde scènes uit "L’enfer" worden gebruikt als veel beeldmateriaal van allerlei testen en experimenten - laten de makers zien hoe een kunstenaar reddeloos verloren kan lopen in zijn eigen artistieke dromen en (megalomane) ambities.

Nog even dit: wie zich daarnet, bij het lezen over "Le corbeau", afvroeg waar hij die titel onlangs nog gezien heeft, zal waarschijnlijk naar "Inglourious basterds" van Quentin Tarantino zijn gaan kijken. In die film zit namelijk een sequentie waarin het Shosanna-personage aan de gevel van haar bioscoop bezig is de letters van een filmtitel te vervangen. De film in kwestie is..."Le corbeau" van Henri-Georges Clouzot! In de bioscoop hangt trouwens ook nog een affiche van een andere Clouzot-film, namelijk "L’assassin habite au 21" (uit 1942).

Het feit dat Clouzot tijdens de oorlog films is blijven maken, werd hem naderhand trouwens erg kwalijk genomen en zorgde ervoor dat hij na de oorlog een tijdje geen films meer mocht draaien van de Franse regering.

Jan Temmerman





Het weer 20u - 09/02/12

VRT weer

Het weer 20u - 09/02/12

56 km file