Die papessa of Päpstin (of desnoods popette) zou dat wel "in travesto" gedaan hebben, dus verkleed als man. En haar naam zou Johanna geweest zijn (maar andere bronnen spreken dan weer over Agnes, Gilberta of Jutta).

Toen zij echter, tijdens een processie zowaar, barensweeën kreeg, werd het voor iedereen duidelijk dat het hier dan toch niet om een Heilige Vader kon gaan. De baby werd meteen vermoord en de vrouw werd dood gestenigd, maar volgens een andere versie van de legende trok zij zich voor de rest van haar leven terug in een klooster en groeide haar zoon op om uiteindelijk... bisschop te worden.

Zoals elke legende heeft ook dit verhaal over een vrouwelijke paus zijn believers en non-believers. Believers zien in de ontkenning door de katholieke kerk het zoveelste bewijs van de hypocrisie en de vrouwonvriendelijkheid van de Romeinse curie en sommigen zijn er nog altijd van overtuigd dat de bewijzen dat Paus Johannes/Johanna echt bestaan heeft zich nu nog steeds, veilig weggeborgen, in de Vaticaanse bibliotheek bevinden. Het kan natuurlijk ook dat ze te veel boeken van Dan Brown gelezen hebben.

De film "Pope Joan" werd gedraaid door de Duitse regisseur Sönke Wortmann, die in eigen land razend populair geworden is met lokale kaskrakers zoals "Der bewegte Mann" en de voetbalfilm "Das Wunder von Bern". Ook voor "Die Päpstin", die in de herfst van vorig jaar in de Duitse bioscopen gelanceerd werd, liep het opnieuw massaal storm.

Voor het scenario lieten de makers zich inspireren door de bestseller "Pope Joan: a novel" van de Amerikaanse schrijfster Donna Woolfolk Cross. Zoals het verhaal hier verteld wordt, was het pausschap van Johanna von Ingelsheim (rol van Johanna Wokalek) zeker niet het resultaat van een doordachte carrièreplanning van haar kant, maar veeleer het gevolg van haar diepgelovige vroomheid en vooral van haar honger naar kennis.

Precies omdat dit laatste in die tijd niet evident was voor een meisje uit een of ander boerengat, was zij wel verplicht zich als man te vermommen. Op die manier heeft deze middeleeuwse legende meteen ook een hedendaagse feministische invulling gekregen. In de Belgische bioscopen wordt de Engelstalige versie van "Die Päpstin" vertoond, vandaar de titel "Pope Joan".

Dit is niet de eerste speelfilm die over deze legendarische papessa of Päpstin gemaakt werd. In 1972 draaide de Britse regisseur Michael Anderson ook al een "Pope Joan"-film, al werd die in de Verenigde Staten wel uitgebracht onder een andere titel, namelijk "The devil's imposter".

Het scenario was toen van de hand van de Amerikaan John Briley, die later een Oscar zou krijgen voor zijn scenario van "Gandhi" en die ongeveer tien jaar geleden nog meeschreef aan de Damiaan- film van Paul Cox, namelijk "Molokai: The story of Father Damien".

De "Pope Joan"-film uit 1972 kon indertijd rekenen op een indrukwekkende, internationale rolbezetting met niemand minder dan Liv Ullmann in de titelrol en verder Olivia De Havilland, Lesley-Anne Down, Franco Nero, Maxilmilian Schell, Patrick Magee, Trevor Howard, enz.

Maar volgens recensies uit die tijd moet het resultaat niet veel meer dan "boring trash" geweest zijn. Het verhaal werd toen via twee tijdslijnen verteld. Anno nu (dus de jaren 70) is Liv Ullmann de dochter van een predikant uit de Amerikaane Midwest, die er steeds meer overtugd raakt dat zij in feite de reïncarnatie is van de vrouwelijke paus uit de titel.

Bepaalde scènes die zich dan in het verleden afspelen, lieten er naar verluidt weinig twijfel over bestaan dat celibaat toen nog niet bepaald aan de orde was, met onder meer nonnen die door geile monniken verkracht werden. O tempora, o mores...

Jan Temmerman