De Warande is het eerste cultureel centrum dat in Vlaanderen werd gebouwd.
Begin jaren 60 werden gekenmerkt door staal, beton en baksteen. Van een gedetailleerd en in de puntjes bestudeerd lastenboek was eigenlijk geen sprake. De architecten - ze waren uiteindelijk met drie - kregen "carte blanche".
De expositieruimte werd verspreid over drie niveaus. De schilderijen en de beelden kwamen terecht tegen baksteen uit Merksplas en ruwe grijze beton. Van een "white cube" - zeg maar een grote witte ruimte zonder enige vorm van natuurlijke lichtinval - was geen sprake. Overigens de eerste tentoonstelling die de prille directeur van De Warande Eric Anthonis, de latere succesvolle schepen van cultuur in Antwerpen, organiseerde was een show met reptielen waarvan er eentje ontsnapte en een bezoeker beet.
Onaangepast en uit de tijd
Curator Annelies Nagels vat het mooi samen:"De huidige expositieruimte is - en ik druk me zacht uit - onhandig: beton, baksteen, verschillende perspectieven en ook - wij dekken ze met plastic af - glazen koepels die bij fel zonlicht witte vlekken gooien over de tentoonstelling.”
De expositieruimte is onaangepast maar ook de cafetaria met zijn zestig plaatsen is ruim onvoldoende voor de grote schouwburg met zijn 760 zitjes. Uitbreiding dringend gewenst dus. En het gekke is dat veertig jaar geleden de eerste plannen werden getekend voor die uitbreiding maar tot een realisatie kwam het nooit.
En Annelies Nagels schets snel een plattegrond. Een negen meter brede gang leidt rechtstreeks vanuit de betalende ondergrondse parkeergarage naar een eerste exporuimte van tweehonderd vierkante meter. Via een groot vide komt er licht in deze ruimte.
Een tweede ruimte grenst ook aan dit vide maar dan wel aan de blinde muur. Deze zaal van acht op tweeëntwintig meter wordt een echte "white cube" of een witte doos. Deze verbouwing betekent meteen verdubbeling van de expositieruimte. Een ontzettende meevaller voor de Kempen waar het aantal musea en galeries dun gezaaid is.
Het is nu aan het provinciebestuur van Antwerpen dat sinds 1 juli van vorig jaar via zijn Autonoom Provinciebedrijf de Warande heeft overgenomen van de stad Turnhout, dit programmatorisch in te vullen. En dat vraagt budget en personeel.
De Warande waaiert uit
Het is niet omdat de expositieruimte voor twee jaar de deuren sluit dat de Kempen geen tentoonstellingen te zien zal krijgen. De Warande gaat op reis.
Na de zomer opent in het Jacob Smitsmuseum een expo met werk van Raymond Minnen (twintig jaar geleden maakte hij furore met prikkelende erotische beelden), in het Stedelijk Museum van Hoogstraten toont Pol Matthé zijn kunst. Hij liet zich inspireren door Alfred Ost (1884-1945) die bij het grote publiek vooral bekend is door zijn tekeningen van krachtige, beweeglijke en stoere boerenpaarden.
In Geel - in de Hallen - komt er een groepstentoonstelling. En tot slot in Turnhout zelf - op het gelijkvloers van het Taxandria Museum - toont Lieve Segers geëngageerde kunst.
En aan de Warande zelf bouwde Hans Wuyts, vorig jaar afgestudeerd aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten in Gent, een verblijfruimte met atelier, slaapplaats en douche. De bedoeling is dat een jonge kunstenaar "in residence" in alle rust aan een project kan werken.
2012: Culturele hoofdstad van Vlaanderen
Over twee jaar is Turnhout de culturele hoofdstad van Vlaanderen en dan moeten de uitbreidingswerken klaar zijn.
De provincie nam het zekere voor het onzekere en besloot om onmiddellijk na de bouwvakantie aan de slag te gaan met het verwijderen van asbest uit de plafonds van de huidige expositieruimte. Tegen de lente van 2012 moeten alle werken klaar zijn.
De tekeningen voor de aanpassingswerken komen van architect Lieven Achtergael van het bekende bureau Beel & Achtgerael. Stéphane Beel tekende museum M in Leuven, een gebouw dat internationaal geroemd wordt voor zijn durf, uitstraling en mooie expositieruimtes.
Yves Jansen
