Op 15 september 2008 vraagt Lehman Brothers het faillissement aan. Na een recordverlies zakte het aandeel in elkaar en werd er geen overnemer gevonden. Het is de eerste grote bank die valt ten gevolge van de kredietcrisis. Het bankroet van de Amerikaanse zakenbank stort de wereld in een nooit geziene financiële tsunami. Even dreigt het hele financiële stelsel in elkaar te storten. De kredietcrisis - zoals het toen nog heette - begon eigenlijk het jaar daarvoor toen een aantal banken verliezen bekendmaakte op de Amerikaanse hypotheekmarkt. In de maanden voor de val van Lehman werd de Britse bank Northern Rock genationaliseerd en de Amerikaanse bank Bear Stearns wordt voor een habbekrats verkocht aan rivaal JP Morgan Chase.

Maar tot begin september dachten de meesten dat het allemaal nog wel meeviel. De vette jaren waren misschien voorbij, maar wat nu gebeurde was niet meer dan een gezonde marktcorrectie. Een grondige dieetkuur, met ander woorden. Maar toen op 7 september de Amerikaanse overheid de hypotheekgiganten Fannie Mae en Freddie Mac overnamen was het stilaan duidelijk dat er iets grondig fout zat. En een week later valt Lehman Brothers.

Een jaar later zetten we de belangrijkste feiten op een rijtje, zowel in ons land als daarbuiten. Wie viel, wie werd gered en wie draagt de gevolgen? De laatste maanden durven sommige spreken van een voorzichtig economisch herstel. Een aantal landen –vooral in de opkomende economieën- pakken weer uit met mooie groeicijfers. Tijd dus om even terug te blikken toen de vooruitzichten donkerzwart waren.

Na dagen van vruchteloos zoeken naar een overnemer vraagt Lehman Brothers het faillissement aan, het grootste bankroet in de VS ooit. De Amerikaanse regering beslist dat het niet elke bank te hulp kan snellen en redt Lehman niet. Het begin van een ongeziene financiële storm. Op dezelfde dag wordt een andere gigant uit Wall Street - Merrill Lynch - overgenomen door Bank of America voor 50 miljard dollar. Het vertrouwen tussen de banken - waar het hele systeem op gegrondvest is - zakt zienderogen weg.

De grootste verzekeraar ter wereld AIG wordt van de ondergang gered na een kapitaalinjectie van 85 miljard dollar. Een aantal kredietbeoordelaars hadden de kredietwaardigheid van AIG fors naar beneden bijgesteld. Later blijkt dat een deel van het overheidsgeld gebruikt werd om bonussen uit betalen, tot de grote woede van publiek, pers en politici.

De Britse bank Lloyds TSB kondigt aan dat het de belangrijke hypotheekverstrekker HBOS overneemt voor 12 miljard pond, nadat het aandeel van HBOS gekelderd was. De banken in Groot-Brittannië en Ierland lijden zwaar onder de crisis. De hoogconjunctuur in Ierland zal abrupt tot een einde komen.

De twee grootste Amerikaanse investeringsbanken Goldman Sachs en Morgan Stanley kondigen aan dat ze hun status naar een “normale” bank veranderen. Hoewel ze nu meer onderhevig zijn aan overheidscontrole, hebben ze wel recht op meer overheidssteun. Het betekent het einde van vijf grote onafhankelijke investeringsbanken op Wall Street. Eerder werden Bear Stearns en Merrill Lynch verkocht en ging Lehman Brothers 7 dagen voordien failliet.

De Amerikaanse bank Washington Mutual gaat bankroet. De bank deed vooral zaken in hypotheken en had een waarde van 307 miljard dollar. Amerikaanse autoriteiten zetten de activiteiten stop en verkopen de gezonden delen aan JP Morgan Chase. Washington Mutual verbreekt het record van Lehman Brothers als grootste bankfaillissement in de Amerikaanse geschiedenis. Een paar dagen later wordt een andere grote bank - Wachovia - overgenomen door Wells Fargo.

Fortis wordt een van de eerste slachtoffers van het feit dat banken niet meer willen lenen aan elkaar. De Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar dreigt om te vallen en wordt deels genationaliseerd door de Belgische, Nederlandse en Luxemburgse overheid. Blijkbaar zijn ook de banken op het Europese vasteland niet immuun voor de financiële storm.

De op twee na grootste bank van IJsland - Glitnir - wordt genationaliseerd door de IJslandse regering. De bankensector in het land is in waarde veel groter dan de IJslandse economie.

In een hectische week voor de Belgische financiële wereld, krijgt ook Dexia overheidssteun. De overheden van België, Frankrijk en Luxemburg pompen gezamenlijk bijna 7 miljard in de bank. Onder druk van de Fransen moet topman Axel Miller opstappen.

Amper een week na de gedeeltelijke nationalisering van Fortis, komt de bank weer in de problemen. Klanten halen massaal geld weg van de bank. Vooral uitspraken van de Nederlandse minister van Financiën Wouter Bos zetten de bank opnieuw onder druk. Fortis wordt uiteindelijk volledig genationaliseerd en brutaal opgesplitst. Nederland neemt de Nederlandse tak en het gekochte ABN Amro over, België - net als Luxemburg - verkoopt zijn deel een paar dagen later aan de Franse bankgroep BNP Paribas. De overgebleven gedeeltes - de internationale verzekeringen en een aantal twijfelachtige kredieten - worden in een holding gestopt.

In de VS wordt het reddingsplan voor banken van de Amerikaanse minister van Financiën Henry Paulson goedgekeurd door het Congres, nadat het Huis van Afgevaardigden het eerder had afgekeurd. Het plan is goed voor 700 miljard dollar en wordt in de maanden nadien wel bijgesteld.

In Duitsland redt de regering de bank Hypo Real Estate met een injectie van 50 miljard euro. Een eerdere poging was de dag daarvoor mislukt.

Een week nadat Glitnir in handen komt van de IJslandse overheid, wordt de tweede grootste bank in IJsland - Landsbanki - overgenomen door overheid. De financiële storm lijkt de IJslandse banken volledig te verzwelgen.

In een gezamenlijke poging de economie zuurstof te geven, laten verschillende centrale banken hun rente zakken. De Amerikaans, Engelse, Zwitserse, Canadese, Zweedse en Europese centrale bank laten de intrest dalen met een halve procent. Zo wordt het goedkoper om geld te lenen. De beurzen reageren euforisch op het nieuws. In de maanden nadien wordt de intrest door verschillende centrale banken nog naar beneden gehaald, waardoor de vrees voor een hoge inflatie opduikt.

De Britse overheid kondigt een reddingsplan aan voor de banken, goed voor 500 miljard pond. Met een kapitaalverhoging hoopt premier Gordon Brown de banken weer gezond te maken. Het plan van Brown zal door veel regeringen deels gekopieerd worden.

De rekeningen van 16.000 Belgische klanten van Kaupthing Bank België worden geblokkeerd na problemen met de moederbank in IJsland. Pas in juli 2009 zien de klanten hun geld terug.

Dexia krijgt een staatswaarborg van de Franse, Belgische en Luxemburgse overheid voor leningen die het aangaat, goed voor 150 miljard euro. Ook Fortis krijgt een staatswaarborg voor hetzelfde bedrag.

Statistieken tonen aan dat de consumptie in de VS in vergelijking met september 1,2 procent is gezakt. Het hoogste cijfer in drie jaar tijd. Afgeschrikt door het onheil bij banken en beurzen, besluiten mensen minder te consumeren.

Zwitserland pompt 6 miljard Zwitserse frank in UBS, dat vooral bekend staat voor privaat-bankieren.

KBC-bank leek even de dans te ontspringen als enige Belgische grootbank, maar krijgt op 27 oktober dan toch een kapitaalinjectie van 3,5 miljard die eigenlijk een soort van lening is. Topman André Bergen benadrukt dat zijn bank gezond is, maar wil KBC nog gezonder maken. In de maanden nadien blijkt dat de “bank van bij ons” toch niet zo gezond is. In januari en mei moet de overheid opnieuw bijspringen, na zware problemen met een aantal kredietportefeuilles.

Het Amerikaanse ministerie van Arbeid plakt een cijfer op het banenverlies in de maand oktober. Maar liefst 240.000 Amerikanen verloren hun baan. Het is de eerste in een reeks van donkere statistieken over de arbeidsmarkt. Meteen wordt ook duidelijk dat de gevolgen voor de reële economie zeer ernstig zullen zijn. Wereldwijd gaan er vele honderdduizenden banen verloren.

De Chinese overheid maakt een relanceplan bekend van 586 miljard dollar. Een astronomische som, hoewel een deel al eerder gepland was. Het geld gaat vooral naar de bouwsector en sociale voorzieningen. Doordat de westerse economieën zwaar getroffen worden, zakt ook de export in elkaar en krijgen landen zoals China en India het moeilijk.

De eurozone verkeert nu officieel in recessie, nadat gebleken is dat de economie in het derde kwartaal met 0,2 procent kromp. Die krimp zal nog dieper worden in de maanden daarna. In Washington komen leiders van de G20 overeen om hervormingen door te voren en regelmatig bijeen te komen. De G20 zijn de rijkste industrielanden, plus een aantal groeilanden zoals China en Brazilië.

Het Internationaal Monetair Fonds gaat akkoord met een lening van 2,1 miljard dollar aan IJsland. Het land is een van de zwaarste slachtoffers van de crisis, nadat de volledige bankensector in oktober in elkaar stortte. Het is de eerste lening van het IMF aan een westers Europees land in meer dan dertig jaar.

In een week zakt het aandeel van Citigroup met maar liefst 60 procent. De Amerikaanse regering grijpt in en pompt 20 miljard dollar in de bankgigant. Eerder had het al 25 miljard ontvangen via het reddingsplan van Paulson.

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, kondigt aan dat het nog eens 800 miljard in Amerikaanse economie pompt door het lenen aan particulieren gemakkelijker te maken en een aantal rommelkredieten op te kopen.

De Europese Commissie onthuld een relanceplan ten waarde van 200 miljard euro. Het plan is grotendeels een optelsom van relanceplannen van de lidstaten. Commissievoorzitter José Manuel Barroso krijgt kritiek dat hij geen voldoende initiatieven neemt om de crisis aan te pakken.

De Amerikaanse economie verkeert nu officieel in recessie. De meeste analisten hebben het over een recessie wanneer een economie in twee opeenvolgende kwartalen krimpt. In de VS is het echter een team van deskundigen die officieel bepaald of de economie krimpt. Het National Bureau of Economic Research stelt vast dat de economie in de VS al sinds december 2007 niet meer groeit.

De Franse president Nicolas Sarkozy lanceert een herstelplan van 26 miljard euro. Het geld dient vooral voor infrastructuurwerken en voor de Franse autobouwers, op voorwaarde dat die laatste geen banen in Frankrijk schrappen.

De Amerikaanse president George Bush zal een deel van het reddingsplan voor de banken gebruiken om de drie grote Amerikaanse automakers te steunen: General Motors, Ford en Chrysler. De auto-industrie is een van de zwaarste slachtoffers nu de consumptie wereldwijd daalt. Veel landen pakken uit met schrootpremies om de verkoop van auto’s een duw in de rug te geven.

De Bank of England verlaagt de intrest tot 1,5 procent, het laagste cijfer in haar 315-jarige bestaan.

Met 7,2 procent bereikt de Amerikaanse werkloosheidsgraad het hoogste peil in 16 jaar. Andere cijfers geven aan dat sinds de Tweede Wereldoorlog nooit zoveel jobs verloren gingen als in 2008.

Later dan veel andere Europese landen, besluit de Duitse kanselier Angela Merkel de economie een duw in de rug te geven met een relanceplan van 50 miljard euro. De grootste economie van Europa lijdt onder de dalende export en een zwakke consumptie in eigen land. Duitsland is de belangrijkste handelspartner van België.

Bank of America krijgt een kapitaalinjectie van 20 miljard dollar nadat het verliezen had moeten boeken na de overname van Merrill Lynch in september.

KBC moet voor een tweede keer aankloppen bij de overheid. De Vlaamse regering versterkt het kernkapitaal met 2 miljard euro.

Het Verenigd Koninkrijk verkeert officieel in recessie. De populariteit van Gordon Brown staat op een absoluut dieptepunt, nadat hij in de maanden daarvoor nog lof had gekregen voor zijn reddingsplan van de Britse banken.

Na weken van protest van boze IJslanders, valt de conservatieve regering in Reykjavik. Ooit het land van vooral vissers en houthakkers staat IJsland symbool voor een op hol geslagen economie met een veel te grote financiële sector. Een centrumlinkse interim-regering onder leiding van Johanna Sigurdardottir wint in april overtuigend vervroegde verkiezingen.

De bazen van twee Britse banken RBS en HBOS excuseren “zich diep en zonder reserves” bij het Britse publiek. Overdreven bonussen, hebzucht en roekeloos gedroeg bij banken hebben de gehele economie in gevaar gebracht. In veel landen zijn bankiers het kop van jut nu belastingbetalers hun zware verliezen moeten dragen.

Op een rumoerige aandeelhoudersvergadering van Fortis-aandeelhouders in Brussel wordt de verkoop van Fortis aan BNP Paribas verworpen. In december had het Brusselse hof van beroep beslist dat de aandeelhouders zich moesten uitspreken over de verkoop. Eind december valt de regering van Yves Leterme (CD&V) nadat er aanwijzingen waren dat de regering de gerechtsgang in het Fortis-dossier had beïnvloed.

De Amerikaanse president Barack Obama keurt een massaal relanceplan voor de Amerikaanse economie goed, ter waarde van 787 miljard dollar. Het volgens Obama “meest belangrijkste herstelplan in onze geschiedenis” krijgt wel kritiek omdat er een aantal protectionistische passages in zitten. Het doel is om 3,5 miljoen banen te creëren.

De Amerikaanse verzekeraar AIG maakt een recordverlies van 61.7 miljard bekend in het vierde kwartaal van 2008, het grootste verlies in de Amerikaanse geschiedenis.

De Amerikaanse centrale bank maakt opnieuw een grote som vrij om de economie zuurstof te geven. Met het plan, goed voor 1,2 biljoen dollar, zullen vooral schulden bij bedrijven opgekocht worden.

Na een eerdere vergadering in Washington komen de leiders van de G20 bijeen in Londen. Terwijl betogers amok maken in de Britse hoofdstad, beslissen de politici om de fondsen van het IMF te verhogen en in totaal 1,1 biljoen dollar in de wereldeconomie te pompen. Grotendeels een symbolisch getal omdat het een optelsom is van de afzonderlijke relanceplannen. Onder druk van vooral Frankrijk en Duitsland beslist men ook om de financiële sector te hervormen en uitwassen weg te werken.

De aandeelhouders van Fortis keuren de verkoop van Fortis aan BNP Paribas dan toch goed, na een nieuwe deal met de Franse bankgroep. Zo blijft de belangrijke Belgische verzekeringstak bij de Holding.

De Amerikaanse autobouwer Chrysler vraagt bescherming aan tegen zijn schuldeisers. De Italiaanse sectorgenoot FIAT verwerft een belangrijk deel van Chrysler in ruil voor het delen van technologie voor zuinige wagens.

Volgens een voorspelling van de Europese Commissie zal de economie in de Unie in 2009 met 4 procent krimpen, het dubbele van eerdere voorspellingen. De werkloosheidsgraad zal stijgen tot net geen 11 procent.

De Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner maakt de resultaten van een “stress-test” bekend bij de Amerikaanse banken. Tien banken moeten een extra 74,6 miljard dollar bijtanken.

KBC blijkt een rommelkredietportefeuille van 14 miljard euro “over het hoofd” te hebben gezien. De federale regering grijpt in en dekt risico’s op verder verlies af ter waarde van ongeveer 15 miljard euro.

De grootste autoconstructeur ter wereld, het Amerikaanse General Motors, vraagt officieel bescherming aan tegen zijn schuldeisers. De Amerikaanse overheid zal nu GM grotendeels controleren en wil het bedrijf op termijn weer gezond maken. De auto-industrie is wereldwijd zwaar getroffen door de crisis en jaren van overproductie. Onduidelijkheid over GM-dochter Opel blijft bestaan.

Uit cijfers blijkt dat de olieconsumptie in 2008 voor het eerst sinds 1993 is gedaald. Nochtans bereikte de prijs voor een vat olie in de zomer van 2008 nog een hoogtepunt, maar in de maanden na de financiële crisis zakte de prijs in elkaar.

De tweede grootste economie ter wereld - Japan - kromp met 14,2 procent in de eerste drie maanden van 2009, een absoluut record. In verkiezingen twee maanden later wordt de regerende LDP weggeveegd in een politieke aardverschuiving.

Het economische team van Barack Obama maakt een grondige hervorming bekend van de regulering van de banken en andere financiële instellingen. Zo wil men een toekomstige financiële crisis vermijden. De rol van de Amerikaanse centrale bank wordt versterkt en er komt een speciaal agentschap die de rechten van de consument moet beschermen.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) zegt dat de wereldeconomie dicht bij de zwaarste recessie is sinds de Tweede Wereldoorlog en voorspelt dat de 30 rijkste industrielanden gemiddeld een negatieve groei van 4,1 procent zullen optekenen.

De Amerikaanse bank Goldman Sachs maakt een winst van 3,44 miljard dollar bekend tussen de maanden april en juni. Het overtreft de verwachtingen van analisten. Verschillende andere banken in de VS maken in de weken nadien grote winsten bekend. Veel van hen betalen de overheidssteun terug om te vermijden dat de regering grenzen zou zetten op bijvoorbeeld het uitbetalen van bonussen.

In het derde kwartaal is de Chinese economie gegroeid met 7,9 procent, voor een deel dankzij het relanceplan. Ook andere groeilanden lijken in de tweede helft van dit jaar de crisis achter zich te hebben gelaten en pakken uit met mooie groeicijfers. Volgens velen een teken dat landen zoals China, India en Brazilië niet meer afhankelijk zijn van de economische prestaties in de traditionele industrielanden.

Ben Bernanke wordt door president Obama aangesteld voor een nieuwe termijn als voorzitter van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank. Als expert van de economische crisis in de jaren dertig van de vorige eeuw heeft hij volgens sommigen het goed gedaan om erger te voorkomen toen de bel barstte. Critici wijzen erop dat de Federal Reserve voor een groot deel verantwoordelijk is voor de overwaardering van de Amerikaanse huizenmarkt, een van de wortels van de crisis.