"Systeemfalen"

© VRT 2009 - Bart Musschoot

ma 11/05/2009 - 09:35 Als het systeem faalt, dan druk je op de resetknop. Het is een logische reactie. En dus na een volle week van moddercatch tussen politieke partijen, gaan ook hier stemmen op om het politieke systeem te rebooten. Vooral in diezelfde politieke goegemeente die enkele maanden geleden nog vol bewondering stond te kijken naar de eedaflegging van Barack Obama.

Het was hét politieke evenement van het jaar, en zelfs in Vlaanderen raakte iedereen opgewonden van de gedachte dat er ‘verandering’ op komst was. De teleurstelling is groot als de komende eigen verkiezingen ‘nog meer van hetzelfde’ dreigen te worden. Het systeem moet hervormd worden, en in de oplossingen die ik lees bij Yves Desmet of bij Carl Devos kan ik mij grotendeels vinden.

Een meerderheidskiesstelsel bijvoorbeeld. Het idee is al verschillende keren geopperd, al dan niet in combinatie met een overkoepelende federale kieskring. Het drukt de honger uit naar die broodnodige verandering, het moet leiden tot een systeem waarbij een partij of een politicus gedurende enkele jaren zijn ideeën volop mag uitproberen. Als dat beleid faalt, kan de kiezer enkele jaren later voor een duidelijk alternatief kiezen. Het leidt ook onvermijdelijk tot een kleiner aantal partijen. Een meerderheidskiesstelsel zuivert als het ware de kleinere partijen weg.

Het afschaffen van de stemplicht is nog zo’n idee. Het zou ertoe kunnen leiden dat de partijen op z’n minst meer aandacht schenken aan de kiezer die ze moeten overtuigen; en dat het gewicht van de foertstem vermindert. Of nog opnieuw samenvallende verkiezingen. Dat is de laatste maanden een gangbaar idee geworden en heeft dan weer het voordeel dat beleidsmakers op z’n minst enkele jaren kunnen timmeren aan een beleid, zonder daarbij om de haverklap gehinderd te worden door de onrust van een electorale campagne op een ander niveau. Voeg daar nog wat politieke hygiëne aan toe, waarbij je politici verbiedt om tegelijk op verschillende lijsten te staan, en het politieke systeem kan misschien weer tegen een stootje.

De vraag is alleen of je op die manier de politieke zeden zal verzachten. De stijl die Jean-Marie Dedecker sinds enkele maanden hanteert, is ongezien op het Belgische politieke speelveld. De andere politici- die nochtans geregeld mekaars bloed kunnen drinken- komen in vergelijking met Dedecker over als verfijnde stadsjuffertjes die met een paraplu op elkaars hoofd slaan.

Blijkbaar aanvaardt het publiek van een straatvechter als Jean-Marie Dedecker onorthodoxe methodes. De andere politici zijn gedoemd om correct te blijven handelen. Wie over de schreef gaat om, zoals Bart Somers het zegt, ‘Dedecker een koekje van eigen deeg te bakken’, wordt genadeloos afgestraft en gebrandmerkt. De ergernis over die onrechtvaardigheid is groot, gisteren nog bij Karel De Gucht in De zevende dag.

Het is inderdaad een ongelijke strijd, en dat besef jaagt de politici van de traditionele partijen op enkele weken van de verkiezingen duidelijk schrik aan.