Zou het toeval zijn? Marino Keulen kondigt zijn kandidatuur voor het Open VLD-voorzitterschap aan en de economische recessie is voorbij. Is Marino de mirakelman die zijn partij uit het dal kan halen?

Zoals de traditie het wil zijn de spannendste en meest open van alle voorzittersverkiezingen bij Open VLD te vinden. Daarmee vergeleken was het bij Groen! een dooie boel. Maar achter de schermen is bij die partij wel deftig gediscussieerd over de fundamentele koers van de Vlaamse groenen. Het is niet zeker of Open VLD ook zo’n diepgaand debat zal voeren. Nochtans hebben ze dat debat bij de Vlaamse liberalen meer dan nodig.

Ooit wou Open VLD dé grote volkspartij zijn. En een progressieve partij. En een progressieve centrumpartij. En de partij van de "hardwerkende Vlaming". En de partij die de federale unie versterkt. En de partij van de ethische openheid en socio-culturele tolerantie. Wat wil Open VLD nu eigenlijk? Wat zou een kandidaat-voorzitter van Open VLD daarover denken?
Het lijkt er op dat de trio’s in hun vriendelijke afzetting tegen de praktijken van de voorbije jaren vooral vergeten om zelf een eigen verhaal te vertellen, een verhaal dat over grote fundamentele keuzes gaat.

De keuze om met trio’s te werken heeft voordelen. Zo sluit je een parade van prutskandidaten uit die vooral het ongenoegen in de partij mobiliseren. Bovendien moet de nieuwe voorzitter nog voor zijn verkiezing bruggen bouwen. Trio’s laten evenwichten toe, tussen provincies, generaties, links en rechts, hard en zacht, … Maar net daarin zit ook een probleem. Die evenwichten versmoren veel verschillen.

Dus willen alle trio’s het anders doen dan vroeger, willen ze breken met de praktijken van het verleden, willen ze de basis in ere herstellen en willen ze …. verkiezingen winnen. Wat een programma. Drie trio’s, maar wat zijn de verschillen? Hebben de Open VLD-leden eigenlijk veel inhoudelijke keuze? Waar gaan deze verkiezingen over? Over wie het verschil met vroeger kan maken. Maar wat is dat verschil meer dan een verschil in stijl en persoonlijkheden?

Rutten gaat voor de kracht van het realisme, De Croo wil zijn partij in crisis een shock toebrengen en iedereen laten scoren, Keulen wil zijn ervaring inzetten. Als het zo voortgaat was er alvast meer keuze toen Open VLD jaren geleden een voorzittersdebat moest organiseren met Bart Somers, Jean-Marie Dedeckere, Patricia De Waele en vele anderen rond de tafel.

De drie kandidaten zijn het slachtoffer van het imago van hun partij, nl. dat Open VLD bovenaan een confederatie van clans is. Daarom zien ongeïnspireerde analisten in de trio’s de voortzetting van die familiebedrijven: NV De Gucht, NV Decroo en NV Dewael/Verhofstadt. Dat is jammer en onterecht. Ook daarom moet elk van de kandidaten zich vooral verzetten tegen de praktijken uit het verleden, niet alleen omdat die inderdaad de verkiezingsnederlaag veroorzaakten.

Hoe triest is het dan om Vincent Van Quickenborne op televisie over zijn eigen trio te horen zeggen: "wij zijn een onafhankelijk team, wij zijn niet bevoogd door gelijk welk iemand van de top". Ai. Het is geen modder, maar alvast een vochtige aardkluit.

Of neem een ander argument uit de voorzittersstrijd: De Croo en Rutten hebben allebei geen ervaring op de voorgrond van de politiek: De Croo heeft het thuis zien gebeuren, Rutten heeft het vanuit het kabinet beleefd. Alleen Keulen heeft on stage al kilometers gereden. Het is een argument dat telt, maar wel geen doorslaggevend. Als het op dat niveau blijft hangen doen de trio’s hun partij geen plezier.

Rutten, Keulen en De Croo hebben nog werk voor de boeg willen ze deze verkiezingen over meer laten gaan dan poppetjes en hun imago, over meer dan holle zinnen en volle slogans.

Vooral De Croo kan het moeilijk krijgen. Uw dienaar gaf gisterenavond een lezing aan de sympathieke Open VLD-vrouwen in het mooie hoofdkwartier in de Melsensstraat.

De kleine, hoogst onrepresentatieve gesprekjes voor en na leren dat De Croo jr. een probleem heeft. Alvast de leden die ik gisteren sprak zijn de "zoontjes van" meer dan moe. Dat De Croo nog voor hij aan het werk gaat al zijn eerste radicale bocht van 180° graden neemt valt evenmin in goede aarde. Als hij een maand geleden te weinig van politiek kende om voorzitter te zijn, dan is dat vandaag nog steeds zo. Het smoesje dat er toen nog geen trio’s waren verzacht zijn draaierij geenszins.

De Croo denkt dat hij een partij moet besturen zoals zijn bedrijf. In een bedrijf kiezen de werknemers hun baas niet. Het kan dus interessant worden, die voorzittersverkiezingen bij Open VLD. Maar het kan ook serieus tegenvallen.

PS: Wie tijdens deze dagen van contemplatie over de waarde en de relativiteit van het leven, de ingetogen sereniteit wil ontlopen moet de laatste Phara eens herbekijken. Ziedaar de trieste ranzigheid van politiek. Een afrekening zonder mededogen.

PS: Wie wil zien hoe sterk Filip Dewinter nog op dreef kan zijn moet de Keien van de Wetstraat herbekijken. Daaruit blijkt ook hoe erg zijn partij er aan toe is. Dewinter wil en kan niet veranderen, zijn vuil – naar eigen zeggen "rebels" – taalgebruik is zijn handelsmerk, de oppositie zijn heimat. Omdat er – de nieuwkomers, aldus Dewinter – in het VB steeds meer van dromen om die allebei te verlaten vecht hij, de oudkomer bij uitstek, voor zijn eigen overleven. In tegenstelling tot Dewael, Stevaert, Dehaene … voor hem geen royale exit. Dus klampt hij zich nog harder vast.